MEDIAWIJSHEID EN LEVENSBESCHOUWING

Mediawijsheid

We leven in twee werelden: een offline realiteit en een online realiteit. En onze jongeren groeien er in op – voor hun is de online wereld net zo reëel als de offline en neemt een groot gedeelte van hun leven in beslag. En de online wereld is al net zo’n jungle als de echte en de jongeren moeten – soms door schade en schande – wijs worden: mediawijs. Meisjes die naaktfoto’s versturen die later tegen ze worden gebruikt, kinderen die online vreselijk gepest worden – het zijn de excessen van deze online wereld. Belangrijk dus dat we onze leerlingen opvoeden hierin: mediawijs maken om excessen en misbruik te voorkomen.

Hoe doe je dat? En hoe mediawijs ben je zelf eigenlijk? Daar ga ik hier dieper op in. Er is veel lesmateriaal waar je als docent uit kan putten, ik geef daarvan hier kort een samenvatting. Daarna heb ik een lesidee over hoe je dit onderwerp kan koppelen aan een les levensbeschouwing.
Lesmateriaal voor lessen over media gebruik.

www.mediawijsheid.nl

Hier kan je eindeloos veel vinden, het staat vol met lesmateriaal en links. Je kan op de pagina gaan naar ‘dossiers’en dan lesmateriaal vo opzoeken.
Voorbeelden zijn:
• Op www.teacherschannel.nl kun je een zelftest doen om te kijken hoe mediawijs je zelf bent, aansluitend geven ze dan opleidingsadvies. Ik heb zelf de test gedaan, het is niet heel gedetailleerd, maar geeft wel een aardig beeld van waar je staat.

• Op www.itsuptoyou.nu kun je lesmateriaal vinden met een interactieve video waarbij de leerlingen zelf kunnen spelen met verschillende uitkomsten. Deze website is met name gericht op cyberpesten. Het lijkt me een hele leuke les, maar dan moet je wel de beschikking hebben over een goed multimedia lokaal.

www.hoezomediawijs.nl is een website voor jongeren en daar kan je ook gebruik maken van informatie.

Mediapaspoort

Heel bruikbaar vond ik zelf: www.mediapaspoort.nl , als je je daar registreert kom je bij een uitgebreide lessenserie om leerlingen mediawijs te maken. Als je zelf niet zo thuis bent in de materie is het lesmateriaal ook heel nuttig om zelf mediawijs te worden.
De lessen gaan over hoe je je privacy beschermt, wat je wel en niet online zet, hoe je je mobiel beveiligt, en hoe media je gevoel beïnvloedt. Ze werken volgens het principe: weten, willen, voelen, doen. Ze betrekken heel bewust het gevoel bij deze les omdat ze van mening zijn dat je gedrag pas echt verandert als je dat voelt – kennis alleen is niet genoeg voor een gedragsverandering zo vinden zij. En ik denk dat ze daar wel een goed punt mee hebben.

Motivatie leerlingen

Belangrijk vinden zij ook dat de leerling zelf gemotiveerd moet zijn om zich aan gedragsregels te houden en dat dat niet opgelegd worden van bovenaf. Uiteindelijk zit de jongere zelf thuis achter zijn laptop en komt het er dan op aan of hij zich positief of negatief gedraagt in de online wereld.
Koppeling naar het vak Levensbeschouwing – de Gulden Regel
www.hoezomediawijs.nl geeft informatie over hoe belangrijk gedragsregels zijn en noemt daarbij de zogenaamde ‘Gulden Regel’: behandel een ander zoals jij behandeld wilt worden.

De Gulden Regel

Jezus kwam ermee aanzetten, zo’n twintig eeuwen geleden en het is een belangrijke regel in veel religies. Dan komt Jezus hier ook nog mee: Houd van een ander, zoals je van jezelf houdt. Het is de Christelijke boodschap van de naastenliefde.
Dat is zo eenvoudig als dat het moeilijk is. Voor Christenen is het al moeilijk, laat staan voor onze jongeren.

Hoe motiveer je jongeren om vanuit dit principe te handelen ook als ze zelf geen Christen zijn? En dan ook nog eens om zo te handelen als ze online zijn.

Framing.

Dat doe je door ‘framing’: het is wat de media doet: Leerlingen zo beïnvloeden dat ze je boodschap makkelijk zich eigen maken en er graag voor willen kiezen.

Wikipedia legt het als volgt uit:

“Wie een frame gebruikt, probeert via woorden, en de beelden en gevoelens die ze oproepen, de manier waarop anderen naar de werkelijkheid kijken te beïnvloeden. Het frame wordt een bril waardoor we bepaalde informatie wel zien en andere juist niet.”

Mogen wij dat doen als docent? Ja ik vind van wel, de mediawereld doet het dagelijks: onze jongeren beïnvloeden. Waarom zouden wij dat ook niet doen. Natuurlijk willen dat een leerling zelf kiest en kritisch leert denken, maar soms mag je best een leerling motiveren om positief gedrag tot gevolg te hebben.

Lesidee

In het bijgevoegde lesformulier onderaan deze pagina staat mijn les uitgebreid, aanvullend is er een PowerPoint bij.

In het kort gaat de les als volgt:

Je laat de leerlingen eerst samen reflecteren over hun ervaringen met het internet, zowel positief als negatief – zo sluit je het onderwerp aan op hun belevingswereld. Dit laat je ze in groepen doen.

Omdat veel leerlingen ook negatieve ervaringen zullen hebben, zien ze de urgentie en het belang in van gedragsregels. Ze zullen dan ook gemotiveerd zijn om positief gedrag te willen vertonen.

De docent laat de leerlingen de ervaringen koppelen aan emoties: Blijdschap, verdriet, trots, afkeer etc. Zo legt de leerling de link tussen wat internet met je gevoel kan doen. (Bron van het lijstje emoties heb ik uit een les van het Mediapaspoort)

Dan maak je de overstap naar de Gulden Regel: ”Behandel een ander zoals je zelf behandeld wilt worden.” Het staat in de Bijbel, maar is in veel religies een belangrijk thema. Om het onderwerp te introduceren bekijk je een videofragment waarin Karen Armstrong vertelt over de Gulden Regel. (Wijsheid is om erbij te vertellen wie zij is.)

Karen Armstrong over de Gulden Regel

Dan vraag je de leerlingen welke emotie zij het liefst voelen – ongetwijfeld is dat bijvoorbeeld blijdschap.

Vervolgens vraag je de leerlingen – in ogenschouw van de Gulden Regel – welke emoties je bij anderen teweeg wilt brengen. En wat voor persoon zij willen zijn – iemand die een ander goed doet, of zijn ogen sluit en slechte dingen laat bestaan.

Tot slot gaat de klas weer in groepen uiteen en bedenken ze regels over hoe ze zich willen gedragen op het internet. De leerlingen doen verslag en er worden enkele belangrijke regels op het bord gezet.
Met van de docent de slotvraag: Wie wil zichzelf en een ander houden aan deze regels.

Zo sluit de docent een deal met de klas – in de hoop dat leerlingen zich in gaan zetten voor het positieve in plaats van het negatieve, zo ook op internet.

lesplanformuliermediawijsheid

Powerpointmediawijsheid